Om echt in de flow te geraken. Elke klimmuur of -zaal valt of staat met de kwaliteit van haar klimroutes en boulders. Klimmers verwachten uitgedaagd te worden. Met ettelijke klim- en boulderzalen worden in België jaarlijks duizenden klimroutes en boulders gebouwd. Voor commercieel gebruik, voor wedstrijden, zuiver recreatieve routes… Om dit allemaal mogelijk te maken zijn voldoende en ervaren routebouwers nodig.
Routebouwers
“Iemand die routes, boulders of bewegingsreeksen ontwerpt en op kunstmatige klimconstructies bouwt, waarbij technische en esthetische aspecten worden gecombineerd om het tot een kunstvorm te verheffen.”
Hoe goed een routebouwer is zal er inderdaad voor zorgen dat de gezochte expressie zuivere schoonheid is, kunst in beweging, dans op het verticale.
Polyvalentie, creativiteit en empathie worden vaak als de grootste kwaliteiten van een routebouwer genoemd. Je moet namelijk weten voor wie je bouwt, verrassend uit de hoek kunnen komen en de klimmer op verschillende aspecten triggeren.
Passie of beroep
Tot 2010 ongeveer werden de meeste klimroutes en boulders in klimzalen gebouwd op vrijwillige basis. Het plezier in het bouwen en de opgedane ervaring om te kunnen groeien als routebouwer waren hier essentieel. Door het groeiend aantal klimzalen en professionalisering van de markt zijn de meeste routebouwers vandaag de dag werknemer, zaaleigenaar of freelancer en worden betaald voor hun werk.
Federaties, kader en toekomstvisie
De federaties in België hechten groot belang aan de professionele vorming van routebouwers en kwalitatieve routebouw om zowel atleten optimaal voor te bereiden op internationale competities als recreatieve klimmers plezier en progressie te bieden. In 2025 werd een nieuwe omkaderingsstructuur uitgeschreven voor routebouwers.
Opleiding routebouwer
Routebouw voor competities en voor commerciële klimzalen zijn twee aparte disciplines, elk met een andere focus. Het is logisch dat daarvoor verschillende opleidingstrajecten bestaan.
CMBel (de nationale koepelfederatie van KBF en CAB) focust op opleidingen voor competitieroutebouw, terwijl de Belgian Federation of Indoor Climbing (BFIC), die de belangen van kliminfrastructuureigenaars behartigt, zich richt op commerciële routebouwers.
Om de grote instroom aan routebouwers te stroomlijnen, bieden beide een basisopleiding aan: recreatief routebouwer via KBF/CAB of niveau 1 routebouwer via BFIC (min. 6b lead, 6a boulder). Deze tweedaagse opleiding focust op theorie, veiligheid, materiaal en ergonomie (dag 1) en praktijkoefeningen (dag 2).
Competitieroutebouwer
Via ervaring in klimzalen en federatieseminars kunnen kandidaten zich aanmelden bij CMBel voor competitie-routesetting (min. 7c/7c+ lead en 7b/7b+ boulder). Ze volgen een eendaagse workshop waarin competitiegerichte kennis, veiligheid en creativiteit worden beoordeeld, gevolgd door begeleide praktijkervaring op jeugdniveau.
Daarna volgen de trajecten Regionaal Routebouwer (praktijkopdrachten, seminars, rapportage en evaluatie), Nationale Routebouwer (nationale test, seminar organiseren, wedstrijden zetten op hoger en seniorniveau en eindbeoordeling) en Hoofdroutebouwer na leidinggevende ervaring en een specifieke workshop.
Opleidingen focussen op ervaringsgericht leren en het traject kan lang duren. Het beperkte aantal competities en budget vanuit federaties maakt het moeilijk om te leven van dit werk. De certificaten zijn momenteel het enige formele bewijs van ervaring en dragen bij aan het cv van de routebouwer.
“Maar een goede competitieroutebouwer is niet automatisch een goede commerciële routebouwer, en omgekeerd. Competitieroutes zijn vaak atletisch en dynamisch, met spectaculaire bewegingen en moderne grepen, terwijl lengteroutes progressief opbouwen in intensiteit. Commerciële routebouw richt zich op een breder publiek, met meer ruimtelijke beperkingen en een andere klimstijl. Opleidingen vragen dus een andere focus”, zegt Jan De Smit.
Commerciële routebouwer
Jan heeft in zijn 30 jaar als routebouwer, voor zalen en wedstrijden, de hele evolutie meegemaakt en behoort tot de meest ervaren routebouwers in België. Hij stond in 2020 aan de basis van het BFIC en schreef een boek over zijn visie op routebouw (www.iroutesetter.com).
“Na de opleiding niveau 1 is er voor commerciële routebouwers geen vast vervolgtraject. Het is aan de routebouwer zelf om ervaring op te doen in de klimzaal en zo zijn traject in handen te nemen. Het is een ervaringsgericht beroep waarin je enkel beter wordt door het veel te doen”, zegt Jan.
Klimzalen organiseren steeds vaker zelf opleidingen. Jan juicht dit toe, maar benadrukt het belang van coördinatie om te komen tot vergelijkbare, kwaliteitsvolle en structurele opleidingen. De BFIC wil zich daarom richten op het professionaliseren van opleidingen voor commerciële routebouwers, met niveau 2-workshops rond o.a. esthetiek, klimstijlen en de rol van een hoofdroutebouwer.
Ergonomie in routebouw
Routebouw omvat meer dan het bouwen van routes met zware grepen en veel bovenhandse bewegingen in vaak niet ergonomische posities: elke route moet ook grondig getest worden. Het is een fysiek zware job, waardoor de meeste routebouwers slechts drie dagen per week werken om hun lichaam te sparen en het werk duurzaam te houden.
Bij boulderen vormen vooral het aantal gebouwde en geteste routes per dag en het werken vanop ladders de grootste belasting.
Bij lengteroutes is dat nog crucialer. “In Bleau hebben we gelukkig twee hoogtewerkers, wat ons fysiek ontlast. Week na week zoveel dagen in het touw bouwen zou volgens mij erg zwaar zijn”, zegt Victor Demoor, hoofdroutebouwer lead bij Klimzaal Bleau. “Daarnaast helpen klimervaring en jarenlange training bij het testen van routes. Zware routes plannen we strategisch, met extra aandacht voor opwarming.”
Hoe ontstaat een klimroute?
Met 230 lead- en 140 boulderroutes is Klimzaal Bleau in Gent de grootste van België. Victor vertelt hoe hij routes plant, bouwt en test.
“Een goede routebouwer kent zijn publiek en creëert routes met een logische flow en gevarieerde bewegingen die verschillende lichaamsbouwtypes aanspreken. Routes ontstaan meestal organisch: beschikbare grepen en gevoel bepalen vaak het resultaat, al kan een vooraf bedacht thema richting geven. Routelezen vind ik erg belangrijk: het verhoogt je snelheid en efficiëntie aanzienlijk. Stiekem geniet ik ervan als klimmers halverwege even perplex staan omdat ze de route niet hebben gelezen.”
“Variatie in klimgrepen blijft essentieel om creatieve stagnatie te vermijden. Innovaties, zoals directionele grepen, maken complexere bewegingen mogelijk.”
“In Bleau bouwen we gemiddeld twee routes per bouwer per dag, afhankelijk van muur, lead of toprope, niveau en afbraak. We rekenen ook minstens een uur voor testen en bijsturen. Een goede planning is cruciaal om onze creativiteit te bewaken.”
“Na afbraak blijft niets bewaard. Dat vergankelijke karakter voelt voor mij heel natuurlijk. Zo blijft een routebouwer een eeuwige kunstenaar, met ervaring en creativiteit als basis voor zijn werk.”
Eigenheid van elke klimzaal
Elke klimroute is uniek en elke klimmer heeft zijn voorkeuren. Sommige routes sluiten beter aan bij iemands sterktes, andere leggen werkpunten bloot. Iemand die van bij de start inzet op een eigen route-identiteit is eigenaar en hoofdroutebouwer Joris Kaïret van Klimzaal Balance.
“De identiteit van onze routes is geen bewuste commerciële strategie, maar groeit uit een sterke persoonlijke visie op routebouw. Ik noem de stijl ‘ergonomisch oldschool’: technisch, uitdagend, niveauvast en geïnspireerd op buitenklimmen, vooral Fontainebleau. Die visie bewaken we via duidelijke richtlijnen (‘10 geboden’), kwaliteitscontrole en een grote persoonlijke inbreng”, vertelt Joris.
“De relatief harde gradatie maakt klimmers technisch sterker en bereidt hen beter voor op buitenklimmen. Oldschool klimmen wordt ook als toegankelijker en minder blessuregevoelig gezien dan moderne, dynamische stijlen. Deze aanpak onderscheidt ons van veel andere zalen. Oudere boulderzalen zoals Balance, City Lizard en Blok blijven toonaangevend omdat uitbaters zelf gepassioneerde routebouwers zijn.”
Ruimte voor creativiteit
Klimzaal Blok was in 1994 de eerste pure boulderzaal in de Benelux en is nog steeds een van de grootste van België. Als nationale trainingszaal voor het Belgisch Boulder Team en met eigenaars uit de routebouw, staat kwaliteit er centraal.
“Het huidige kader rond routebouw creëert vaak prestatiedruk en laat weinig ruimte om te experimenteren en te groeien. Opleidingen focussen vooral op veiligheid. Daarom organiseerden we in augustus 2025 de eerste internationale workshop routebouw in België, met nadruk op esthetiek, kwaliteit en het visueel verfijnen van lijnen”, zegt Boris Ceuvels. “Meer samenwerking tussen federaties en klimzalen is essentieel voor een structurele verbetering van opleiding en ervaring bij commerciële routebouwers.”
Die visie sluit aan bij de plannen van de BFIC. “We willen evolueren naar een officiële school met eigen infrastructuur voor de opleiding van commerciële routebouwers, met meer ruimte voor experiment, esthetiek en flow, idealiter volgens een internationale standaard. België loopt voorop in de professionalisering van routebouw; dit is een logische volgende stap”, voegt Jan toe.
Een goede route begint bij een goede muur. Plan je een klimzaal, een bouldermuur voor je bedrijf of een klimmuur voor je school? Lees hoe wij klimmuren bouwen, of stel je vragen via de contactpagina.